Bawa Metzia 40 בבא מציעא
Traktat:
Blatt:
Ansicht:
Bawa Metzia 40a
1
וכן אמר רבה השביחו לאמצע א"ל אביי מי דמי התם גדולים גבי קטנים ידעי וקא מחלי הכא מי ידע דליחיל
2
אגלגל מלתא ומטא לקמיה דרבי אמי אמר להו גדולה מזו אמרו שמין להם כאריס השתא דידיה לא יהבינן ליה
3
אהדרוה הא לקמיה דרב חסדא אמר להו מי דמי התם ברשות נחית הכא לאו ברשות נחית ועוד קטן הוא ואין מורידין קרוב לנכסי קטן
4
אהדרוה לקמיה דרבי אמי אמר להו לא סיימוה קמי דקטן הוא:
Darauf berichtete man es R. Ami; da sprach er: Man sagte mir nicht, daß er minderjährig war.
5
מתני׳ המפקיד פירות אצל חבירו הרי זה יוציא לו חסרונות לחטים ולאורז תשעה חצאי קבין לכור לשעורין ולדוחן תשעה קבין לכור לכוסמין ולזרע פשתן שלש סאין לכור הכל לפי המדה והכל לפי הזמן
6
א"ר יוחנן בן נורי וכי מה אכפת להן לעכברין והלא אוכלות בין מהרבה ובין מקמעא אלא אינו יוציא לו חסרונות אלא לכור אחד בלבד רבי יהודה אומר אם היתה מדה מרובה אינו מוציא לו חסרונות מפני שמותירות:
7
גמ׳ אורז טובא חסר אמר רבה בר בר חנה א"ר יוחנן באורז קלוף שנו: לכוסמין ולזרע פשתן ג' סאין לכור (וכו'): א"ר יוחנן א"ר חייא זרע פשתן בגבעולין שנו תניא נמי הכי לכוסמין ולזרע פשתן בגבעולין ולאורז שאינו קלוף שלשה סאין לכור:
GEMARA. Beim Reis geht ja mehr ab!? Rabba b. Bar Ḥana erwiderte im Namen R. Joḥanans: Hier wird von geschältem Reis gesprochen. BEI SPELT UND LEINSAMEN DREI SEÁ VOM KOR. R. Joḥanan sagte im Namen R. Ḥijas: Sie lehrten dies von Leinsamen mit den Stengeln. Ebenso wird auch gelehrt: Bei Spelt, Leinsamen mit den Stengeln und ungeschältem Reis drei Seá vom Kor.
8
הכל לפי המדה וכו': תנא כן לכל כור וכור וכן לכל שנה ושנה:
ALLES NACH VERHÄLTNIS DES QUANTUMS &C. Es wird gelehrt: Ebensoviel für jedes weitere Kor und für jedes weitere Jahr.
9
א"ר יוחנן בן נורי וכו': תניא אמרו לו לרבי יוחנן הרבה אובדות מהן הרבה מתפזרות מהן
10
תנא בד"א שעירבן עם פירותיו אבל יחד לו קרן זוית אומר לו הרי שלך לפניך
11
וכי עירבן עם פירותיו מאי הוי ליחזי לדידיה כמה הויין במסתפק מהם
12
וליחזי כמה אסתפק דלא ידעי כמה אסתפק:
Sollte er doch sehen, wieviel er verbraucht hat!? – Wenn er nicht weiß, wieviel er verbraucht hat.
13
ר"י אומר אם היתה וכו': כמה מדה מרובה אמר רבה בר בר חנה א"ר יוחנן עשרה כורין תניא נמי הכי כמה מדה מרובה עשרה כורין
14
תני תנא קמיה דרב נחמן בד"א שמדד לו מתוך גורנו והחזיר לו מתוך גורנו אבל מדד לו מתוך גורנו והחזיר לו מתוך ביתו אינו יוציא לו חסרונות מפני שמותירות
Ein Jünger rezitierte vor R. Naḥman: Dies nur, wenn jener ihm von der Tenne17zugemessen hat und dieser ihm von der Tenne zurückgibt, wenn jener ihm aber von der Tenne zugemessen hat und dieser ihm aus seinem Hausvorrate zurückgibt, so kann er ihm kein Manko abziehen, weil es mehr wird.
- 17 Wo mit größerem Maße gemessen wird.
15
א"ל וכי בשופטני עסקינן דיהבי בכיילא רבא ושקלי בכיילא זוטא דלמא בימות הגורן קאמרת בד"א שמדד לו בימות הגורן והחזיר לו בימות הגורן אבל מדד לו בימות הגורן והחזיר לו בימות הגשמים אינו יוציא לו חסרון מפני שמותירות
Dieser sprach zu ihm: Sprechen wir denn von Toren, die mit großem Maße geben und mit kleinem Maße nehmen!? Du meinst vielleicht die Tennenzeit: dies nur, wenn jener es ihm in der Tennenzeit zugemessen hat und dieser ihm in der Tennenzeit zurückgibt, wenn jener es ihm aber in der Tennenzeit zugemessen hat und dieser ihm in der Regenzeit18zurückgibt, so kann er ihm kein Manko abziehen, weil es mehr wird.
- 18 Wo das Getreide durch die Feuchtigkeit aufquillt.
16
א"ל רב פפא לאביי א"כ לפקע כדא הוה עובדא ופקע כדא אבע"א משום איצצא:
17
מתני׳ יוציא לו שתות ליין ר"י אומר חומש יוציא לו שלשה לוגין שמן למאה לוג ומחצה שמרים לוג ומחצה בלע אם היה שמן מזוקק אינו יוציא לו שמרים אם היו קנקנים ישנים אינו יוציא לו בלע ר"י אומר אף המוכר שמן מזוקק לחבירו כל ימות השנה הרי זה מקבל עליו לוג ומחצה שמרים למאה:
viii ER ZIEHE IHM AB21EIN SECHSTEL VOM WEINE; R. JEHUDA SAGT, EIN FÜNFTEL. VOM ÖL ZIEHE ER IHM AB DREI LOG VON HUNDERT: ANDERTHALB LOG HEFE UND ANDERTHALB LOG ABSORPTION. IST DAS ÖL GEREINIGT, SO KANN ER IHM KEINE HEFE ABZIEHEN; SIND ES ALTE KRÜGE, SO KANN ER IHM KEINE ABSORPTION ABZIEHEN. R. JEHUDA SAGT, AUCH WENN JEMAND AN SEINEN NÄCHSTEN DAS GANZE JAHR HINDURCH GEREINIGTES ÖL VERKAUFT, MUSS DIESER ANDERTHALB LOG VON HUNDERT HEFE MITNEHMEN22.
18
גמ׳ ולא פליגי מר כי אתריה ומר כי אתריה באתריה דמר חפו בקירא ולא מייץ טפי באתריה דמר חפו בכופרא ומייץ טפי איבעית אימא משום גרגישתא הא מייצא טפי והא לא מייצא טפי
GEMARA. Sie streiten aber nicht; der eine spricht von seiner Ortschaft, und der andere spricht von seiner Ortschaft. In der Ortschaft des einen strich man [die Fässer] mit Wachs aus, das weniger einsaugt, und in der Ortschaft des anderen strich man sie mit Pech aus, das mehr einsaugt. Wenn du aber willst, sage ich, dies liege am Ton; in der Ortschaft des einen sog er mehr ein und in der Ortschaft des anderen sog er weniger ein.
19
באתריה דרב יהודה רמו ארבעים ותמני כוזי בדנא אזיל דנא בשיתא זוזי פריס רב יהודה שיתא שיתא בזוזא
In der Ortschaft R. Jehudas gingen achtundvierzig Krüglein auf ein Faß; das Faß kostete sechs Zuz, und er verkaufte sechs [Krüglein] für einen Zuz.
Bawa Metzia 40b
1
דל תלתין ושיתא בשיתא פשו ליה תריסר דל תמניא שתותי פשו להו ארבעה
2
והאמר שמואל המשתכר אל ישתכר יותר על שתות
3
איכא גולפי ושמריא אי הכי נפיש ליה טפי משתות איכא טרחיה ודמי ברזנייתא:
Er hatte noch die Krüge und die Hefe. – Demnach ist es ja mehr als ein Sechstel!? – Er hatte auch die Mühewaltung und das Anstechen zu bezahlen.
4
אם היה שמן מזוקק אינו יוציא לו שמרים [וכו']: והא אי אפשר דלא בלע אמר רב נחמן במזופפין שנו אביי אמר אפילו תימא שלא במזופפין כיון דטעון טעון
IST DAS ÖL GEREINIGT, SO KANN ER IHM KEINE HEFE ABZIEHEN &C. Beim Öl ist es ja aber nicht möglich, daß es nichts26einsaugt!? R. Naḥman erwiderte: Wenn sie ausgepicht27sind. Abajje erklärte: Du kannst auch sagen, wenn sie nicht ausgepicht sind, denn wenn sie einmal vollgesogen sind, sind sie es auch28.
5
ר"י אומר אף המוכר שמן מזוקק לחבירו כל ימות השנה הרי זה מקבל עליו לוג ומחצה שמרים למאה: אמר אביי כשתמצא לומר לדברי ר"י מותר לערב שמרים לדברי חכמים אסור לערב שמרים
R. JEHUDA SAGT, WENN JEMAND AN SEINEN NÄCHSTEN DAS GANZE JAHR HINDURCH GEREINIGTES ÖL VERKAUFT, MUSS DIESER ANDERTHALB LOG VON HUNDERT HEFE MITNEHMEN. Abajje sagte: Will man deduzieren, so ist aus den Worten R. Jehudas zu entnehmen, daß man die Hefe mischen29 dürfe, und aus den Worten der Weisen, daß man die Hefe nicht mischen dürfe.
- 29 Wenn jemand an seinen Nächsten Öl ohne besondere Vereinbarung verkauft, so darf er, wenn die Hefe sich gesetzt hat, das Öl umschütteln, damit die Hefe mitgemessen werde.
6
לדברי רבי יהודה מותר לערב שמרים והיינו טעמא דמקבל דאמר ליה אי בעי לערובי לך מי לא ערבי לך השתא נמי קביל
Nach R. Jehuda darf man die Hefe mischen, und der [Käufer] muß sie deshalb mitnehmen, weil der [Verkäufer] zu ihm sagen kann: wenn ich wollte, könnte ich sie dir mischen, daher mußt du sie auch jetzt mitnehmen. –
7
ולימא ליה אי ערבת ליה הוה מזדבן לי השתא מאי אעביד ליה לחודיה לא מזדבן לי בבעל הבית עסקינן דניחא ליה בצילא ולימא ליה מדלא ערבית לי אחולי אחלת לי
Soll er ihm doch erwidern: wenn du sie gemischt hättest, würde ich sie mitverkauft haben, was aber soll ich damit jetzt anfangen, gesondert kann ich sie nicht verkaufen! – Hier wird von einem Privatmanne30gesprochen, dem reines lieber ist. – Soll er ihm doch erwidern: da du es nicht gemischt hast, so hast du darauf verzichtet!? –
- 30 Der es für seinen eigenen Gebrauch kauft.
8
רבי יהודה לטעמיה דלית ליה מחילה דתנן מכר לו את הצמד לא מכר לו את הבקר מכר לו את הבקר לא מכר לו את הצמד
R. Jehuda vertritt hierbei seine Ansicht, denn er hält nichts von der Verzichtleistung. Wir haben nämlich gelernt: Wer das Joch31verkauft hat, hat nicht die Rinder mitverkauft, wer die Rinder verkauft hat, hat nicht das Joch mitverkauft.
- 31 Unter ‘Joch’ kann sowohl das Holzgeschirr (Kummt) allein als auch das ganze Gespann (ein Paar Zugochsen) verstanden werden.
9
ר"י אומר הדמים מודיעין כיצד אמר לו מכור לי צמדך במאתים זוז הדבר ידוע שאין הצמד במאתים זוז וחכ"א אין הדמים ראיה
R. Jehuda sagt, der Kaufpreis entscheidet; wenn er beispielsweise zu ihm gesagt hat: verkaufe mir dein Joch für zweihundert Zuz, so ist es klar, daß das Joch allein nicht zweihundert Zuz wert32ist. Die Weisen aber sagen, der Kaufpreis beweise nichts33. –
- 32 In einem solchen Falle hat er ihm also die Rinder mitverkauft.
- 33 Wenn er von einem Joche gesprochen hat, so hat er nur das Joch gekauft, obgleich der Kaufpreis dem Werte der Rinder entspricht, denn man nehme an, er habe auf den übersteigenden Betrag verzichtet; RJ. dagegen hält nichts von der Verzichtleistung.
10
לדברי חכמים אסור לערב שמרים והיינו טעמא דלא מקבל דא"ל אי בעית לערובי מי הוה שרי לך השתא נמי לא מקבילנא
Nach den Weisen darf man die Hefe nicht mischen, und er braucht sie aus dem Grunde nicht mitzunehmen, weil er zu ihm sagen kann: wenn du sie mischen wolltest, wäre es dir verboten; ich will sie auch jetzt nicht mitnehmen.
11
א"ל רב פפא לאביי אדרבה איפכא מסתברא לדברי חכמים מותר לערב שמרים והיינו טעמא דלא מקבל דא"ל מדלא ערבת לי אחולי אחלית לי לדברי רבי יהודה אסור לערב שמרים והיינו טעמא דמקבל דאמר ליה אי בעי לערובי לא שרי לי לערובי לך קבולי לא מקבלת זבון וזבין תגרא איקרי
R. Papa sprach zu Abajje: Im Gegenteil, das Entgegengesetzte ist ja einleuchtend: nach den Weisen darf man die Hefe mischen, und er braucht sie aus dem Grunde nicht mitzunehmen, weil er sagen kann: da du sie mir nicht gemischt hast, so hast du darauf verzichtet; nach R. Jehuda darf man die Hefe nicht mischen, und er muß sie aus dem Grunde mitnehmen, weil jener sagen kann: wenn ich sie mischen wollte, dürfte ich es nicht, mitnehmen willst du sie ebenfalls nicht; kaufen und verkaufen, um Kaufmann zu heißen34!?
- 34 Und da er einen Verdienst erzielen muß, so ist er berechtigt, dem Käufer die Hefe mit in den Kauf zu geben.
12
תנא אחד הלוקח ואחד המפקיד לפקטים מאי לפקטים אילימא כי היכי דלוקח לא מקבל פקטים מפקיד נמי לא מקבל פקטים ולימא ליה פקטך מאי איעביד להו
Es wird gelehrt: Käufer und Depositor gleichen einander hinsichtlich des Bodensatzes35. – Was heißt: hinsichtlich des Bodensatzes; wollte man sagen: wie ein Käufer den Bodensatz nicht zu nehmen braucht, so brauche auch der Depositor den Bodensatz nicht zu nehmen, so sollte ja jener zu ihm sagen: was kann ich für deinen Bodensatz!? –
- 35 פקטים, wahrscheinl. aus dem lat. faecatus (v. faex, Bodensatz, Hefe), nach Raschi, die auf dem Öl schwimmenden Treberreste.
13
אלא כי היכי דמפקיד מקבל פקטים לוקח נמי מקבל פקטים ומי מקבל לוקח פקטים והתניא ר"י אומר לא אמרו שמן עכור אלא למוכר בלבד שהרי לוקח מקבל עליו לוג ומחצה שמרים בלא פקטים
Vielmehr, wie der Depositor den Bodensatz nehmen muß, so muß auch der Käufer den Bodensatz nehmen. – Braucht denn der Käufer den Bodensatz zu nehmen, es wird ja gelehrt: R. Jehuda sagte, das trübe Öl hat der Verkäufer zu tragen, denn der Käufer nimmt ja anderthalb Log Hefe ohne Bodensatz [in den Kauf]!? –
14
לא קשיא הא דיהיב ליה זוזי בתשרי וקא שקיל מיניה בניסן כי מדה דתשרי הא דיהיב ליה זוזי בניסן וקא שקיל מיניה בניסן כי מדה דניסן:
Das ist kein Einwand; das eine gilt von dem Falle, wenn er ihm das Geld im Tišri gezahlt und [das Öl] im Nisan nach dem Maße des Tišri36empfangen hat, und das andere gilt von dem Falle, wenn er ihm das Geld im Nisan gezahlt und [das Öl] im Nisan nach dem Maße des Nisan empfangen hat.
- 36 Wo das Öl noch nicht abgestanden u. daher mit größerem Maße gemessen wird; in diesem Falle muß er den Bodensalz mitnehmen.
15
מתני׳ המפקיד חבית אצל חבירו ולא יחדו לה בעלים מקום וטלטלה ונשתברה אם מתוך ידו נשברה לצורכו חייב לצורכה פטור אם משהניחה נשברה בין לצורכו בין לצורכה פטור יחדו לה הבעלים מקום וטלטלה ונשברה בין מתוך ידו ובין משהניחה לצורכו חייב לצורכה פטור:
ix WENN JEMAND SEINEM NÄCHSTEN EIN FASS ZUR VERWAHRUNG GEGEBEN UND IHM KEINEN PLATZ BESTIMMT HAT, UND DIESER ES UMGETRAGEN HAT UND ES ZERBROCHEN IST, SO IST ER, WENN ES UNTER SEINER HAND ZERBROCHEN IST, FALLS DIES ZU SEINEM EIGENEN NUTZEN GESCHAH, ERSATZPFLICHTIG, UND FALLS ES ZU DESSEN NUTZEN37GESCHAH, ERSATZFREI, UND WENN ES, NACHDEM ER ES NIEDERGELEGT HAT, ZERBROCHEN IST, ERSATZFREI, EINERLEI OB ES ZU SEINEM EIGENEN NUTZEN ODER ZU DESSEN NUTZEN GESCHAH. WENN ER IHM ABER EINEN PLATZ BESTIMMT UND DIESER ES UMGETRAGEN HAT UND ES ZERBROCHEN IST, SO IST ER, EINERLEI OB UNTER SEINER HAND ODER NACHDEM ER ES NIEDERGELEGT HAT, WENN ES ZU SEINEM EIGENEN NUTZEN GESCHAH, ERSATZPFLICHTIG, UND WENN ZU DESSEN NUTZEN, ERSATZFREI.
- 37 Wenn es auf der 2. Stelle besser aufgehoben ist.
16
גמ׳ הא מני רבי ישמעאל היא דאמר לא בעינן דעת בעלים דתניא הגונב טלה מן העדר וסלע מן הכיס למקום שגנב יחזיר דברי רבי ישמעאל רבי עקיבא אומר
GEMARA. Wer [ist der Autor]? – Es ist R. Jišmáél, welcher sagt, es sei keine Inkenntnissetzung des Eigentümers38nötig. Es wird nämlich gelehrt: Wer ein Lamm aus einer Herde oder einen Sela͑ aus einem Beutel gestohlen hat, muß es zurückbringen nach der Stelle, wo er es gestohlen hat – so R. Jišma͑él; R. A͑qiba sagt,
- 38 Wenn er den Gegenstand zurück in dessen Besitz bringt; in diesem Falle ist er daher ersatzfrei, wenn das Faß zerbrochen ist, nachdem er es zurück hingestellt hat, selbst wenn er es zu seinem eigenen Nutzen fortgetragen hatte.