Die Torah - Die fünf Bücher Mose
Buch:
Kapitel:
Vers:
Hebräischer Text (nach der Masorah)
וְהִתְוַדּ֗וּ אֶֽת־חַטָּאתָם֮ אֲשֶׁ֣ר עָשׂוּ֒ וְהֵשִׁ֤יב אֶת־אֲשָׁמוֹ֙ בְּרֹאשׁ֔וֹ וַחֲמִישִׁת֖וֹ יֹסֵ֣ף עָלָ֑יו וְנָתַ֕ן לַאֲשֶׁ֖ר אָשַׁ֥ם לֽוֹ׃
Deutsche Übersetzung (Samson Raphael Hirsch)
so haben sie sich das Vergehen, das sie geübt, zu gestehen, und hat er dann den Gegenstand seiner Verschuldung in seinem Kapitalwert zu erstatten und dessen Fünftel hinzuzufügen, und hat es dem zu geben, dem er sich verschuldet.
Übersetzung von Moses Mendelssohn (1780 bis 1783)
So sollen sie die Sünde, welche sie gethan, öffentlich bekennen, die Hauptsumma der Verschuldung wieder erstatten, nebst dem fünften Theile darüber. Dieses muß er demjenigen geben, an dem er sich verschuldet hat.
Übersetzung von Lazarus Goldschmidt (1921 bis 1925)
so sollen sie ihre Sünde bekennen, die sie begangen; er erstatte seine Schuld im Hauptbetrage, füge ein Fünftel hinzu und gebe es, dem er sich verschuldet.
Mendelssohn-Übersetzung im Original
זא זאללן זיא דיא זינדע, וועלכע זיא גטאהן, עפענטליך בקעננען, דיא הויפטסומא דער פערשולדונג ווידר ערשטאטטן, נעבסט דעם פינפטן טיילע דאריבר· דיזס מוז ער דעם יעניגן געבן, אן דעם ער זיך פערשולדעט האט·
Onkelos
וִיוַדוּן יָת חוֹבֵיהוֹן דִי עֲבָדוּ וְיָתֵב יָת חוֹבְתֵהּ בְּרֵישֵׁהּ וְחֻמְשֵׁהּ יוֹסֵף עֲלוֹהִי וְיִתֵּן לִדְחָב לֵהּ
Raschi
את אשמו בראשו. הוּא הַקֶּרֶן שֶׁנִּשְׁבָּע עָלָיו (ב"ק ק"י):
לאשר אשם לו. לְמִי שֶׁנִּתְחַיֵּב לוֹ (כתובות י"ט):
Raschi (Deutsche Übersetzung)
Das schuldige Gut, seine Hauptsumme, das ist das Kapital, worauf er geschworen hat (Bab. kam. 110a). Demjenigen, gegen den er sich verschuldet hat; dem er schuldig geworden ist.
Kommentar von R. Samson Raphael Hirsch
Kommentar von Rabbiner Dr. Joseph Herman Hertz
erstatte seine Schuld nach ihrem Hauptbetrage, d. h. er erstatte das, was er zu Unrecht in seinem Besitz hat.
ein Fünftel . . . füge er dazu, s. Lev. VI, 5.
Biur von Moses Mendelssohn
והתודו את חטאתם, הוי"ו הזאת היא תשובת התנאי, ר"ל לא די במה שמתחרט בלבו אבל יתודה בפה לעיני כל : והתודו, לשון רבים, וכן כי יעשו, ובאורו איזה מהם שיהיה איש או אשה הנזכרים בתחלת הפרשה : אשמו בראשו, הוא הקרן כמה הי' בשעת הגזל : וחמישתו, חלק אחד מחמשה יוסף עליו :
Text herunterladen
V. 7. איש או אשה וגו׳: damit ist zugleich der große folgenreiche Rechtsgrundsatz gegeben: השוה הכתוב אשה לאיש לכל עונשין שבתורה, daß das Gesetz in der Verantwortlichkeit für alle Gesetzübertretungen Frauen und Männer völlig gleichstellt (B. K. 15a, Pesachim 43 a u. f.).
והתודו (siehe zu Wajikra 5, 5). Dies ist das erste neue Moment, das die im Wajikra bereits gegebene Darstellung dieses Gesetzes ergänzt. Nicht nur das אשם, das, wie jedes Opfer, Besserung gelobendes Geständnis voraussetzt (siehe Wajikra 5, 5), sondern auch חומש-Pflicht tritt nur in Folge des Geständnisses, nicht aber in Folge bloß gerichtlicher Überführung durch Zeugen ein. Auf Grund von Zeugen ist er nur zum einfachen Ersatz zu verurteilen. Sein Geständnis, sei es ein freies oder erst nach geschehener Zeugenaussage abgelegtes, verpflichtet ihn zu חומש und אשם (B. K. 108a-b).
ממון המשתלם בראש מוסיף חומש ממון שאין משתלם בראש אין מוסיף חמש :והשיב את אשמו בראשו וגו׳ (B. K. 65b). Nur wo auf Grund von Zeugen die einfache Schuldsumme zu zahlen wäre, da tritt mit Geständnis חומש hinzu, wo aber auf Grund von Zeugen die doppelte Summe, כפל, wie bei גנבה oder טוען טענת גנב (siehe Schmot 22. 6) zu leisten ist, da tritt auch nach dem Geständnis nicht noch חומש hinzu, vielmehr ist in solchem Falle nur כפל und אשם zu leisten. Ja, es schließt כפל so sehr חומש aus, daß ein bereits mit כפל verfallenes Klageobjekt selbst dann nicht auch noch mit חומש belegt werden kann, wenn ein darauf bezüglicher Eid ganz unabhängig von der כפל-Frage ist, z. B. טען טענת גנב ונשבע וחזר וטען טענת אבד ונשבע ובאו עדים אקמייתא והודה אבתרייתא, weil, wie es dort heißt: ממון המחייבתו כפל פוטרו מן החומש (B. K. 108a).
ונתן לאשר אשם לו: nach ר׳ נתן (Gittin 37a) eventuell auch dem, dem er durch seine Unrechtfertigkeit indirekt verschuldet worden, denn נושה בחברו מנה וחברו בחברו גובין מזה ונותנין לזה, wenn sein Gläubiger mit einer gerichtlich liquiden Schuld einem dritten verschuldet ist, so hat er seine Schuld direkt an diesen dritten zu entrichten.