Hebräischer Text (nach der Masorah)
וַיַּ֣עַן בִּלְעָ֗ם וַיֹּ֙אמֶר֙ אֶל־עַבְדֵ֣י בָלָ֔ק אִם־יִתֶּן־לִ֥י בָלָ֛ק מְלֹ֥א בֵית֖וֹ כֶּ֣סֶף וְזָהָ֑ב לֹ֣א אוּכַ֗ל לַעֲבֹר֙ אֶת־פִּי֙ יְהֹוָ֣ה אֱלֹהָ֔י לַעֲשׂ֥וֹת קְטַנָּ֖ה א֥וֹ גְדוֹלָֽה׃
Deutsche Übersetzung (Samson Raphael Hirsch)
Da antwortete Bileam und sprach zu den Dienern Balaks: Wenn mir Balak auch sein Haus voll Silber und Gold geben wird, kann ich doch nicht den Ausspruch Gottes, meines Gottes übertreten, Kleines oder Großes zu tun.
Übersetzung von Moses Mendelssohn (1780 bis 1783)
Bilam antwortete und sprach zu den Bedienten des Balak: Wenn Balak mir auch sein ganzes Haus voll Silbers und Goldes gebe, so könnte ich doch den Befehl des Ewigen meines Gottes nicht übertreten, etwas Geringes oder Wichtiges vorzunehmen;
Übersetzung von Lazarus Goldschmidt (1921 bis 1925)
Bileam aber antwortete und sprach zu den Knechten Balaks: Auch wenn Balak mir sein Haus voll Silbers gäbe und Goldes, könnte ich das Geheiß meines Gottes HaSchem nicht übertreten, Kleines zu tun oder Großes.
Mendelssohn-Übersetzung im Original
בלעם אנטווארטעטע אונד שפראך צו דען בעדיהנטען דעם בלק : ווען בלק מיר אויך זיין גאנצעס הויז פֿאלל זילבערס אדער גאלדס געבע , זא קענטע איך דאך דען בעפֿעהל דעם עוויגען מיינעס גאטטעס ניכט איבערטרעטען, עטוואס געריננעס אדער וויכטיגעס פֿארצונעהמען ·
Onkelos
וַאֲתֵיב בִּלְעָם וַאֲמַר לְעַבְדֵי בָלָק אִם יִתֶּן לִי בָלָק מְלֵי בֵיתֵיהּ כְּסַף וּדְהַב לֵית לִי רְשׁוּ לְמֶעֱבַּר עַל גְזֵירַת מֵימְרָא דַיְיָ אֱלָהָי לְמֶעְבַּד זְעֵרְתָּא אוֹ רַבְּתָא
Raschi
מלא ביתו כסף וזהב. לָמַדְנוּ שֶׁנַּפְשׁוֹ רְחָבָה וּמְחַמֵּד מָמוֹן אֲחֵרִים, אָמַר רָאוּי לוֹ לִתֵּן לִי כָּל כֶּסֶף וְזָהָב שֶׁלּוֹ, שֶׁהֲרֵי צָרִיךְ לִשְׂכֹּר חַיָּלוֹת רַבּוֹת, סָפֵק נוֹצֵחַ סָפֵק אֵינוֹ נוֹצֵחַ, וַאֲנִי וַדַּאי נוֹצֵחַ (שם):
לא אוכל לעבר. עַל כָּרְחוֹ גִלָּה שֶׁהוּא בִרְשׁוּת אַחֵרִים, וְנִתְנַבֵּא כָאן שֶׁאֵינוֹ יָכוֹל לְבַטֵּל הַבְּרָכוֹת שֶׁנִּתְבָּרְכוּ הָאָבוֹת מִפִּי הַשְּׁכִינָה (שם):
Raschi (Deutsche Übersetzung)
Sein Haus voll Silber und Gold, wir lernen daraus, daß seine Gier groß war und er nach dem Vermögen anderer gelüstete; er sagte, es gebührte sich für ihn, mir all sein Silber und Gold zu geben; denn er müßte sonst große Heere mieten; und selbst dann wäre es zweifelhaft, ob er siegen würde oder nicht; ich aber siege bestimmt (Tanch.). Kann ich nicht übertreten, gegen seinen Willen mußte er eingestehen, daß er einem anderen unterworfen sei, und weissagte er hier, daß er die Segnungen nicht aufheben könne, mit denen die Stammväter aus dem Munde der Schechina gesegnet worden (Tanch.).
Kommentar von R. Samson Raphael Hirsch
Biur von Moses Mendelssohn
מלא ביתו, ביתו מלא, וכבר כתב המתרגם בבאור (שמות ח' י"ז), שהשרש הזה בא בשוה לדבר הממלא והמתמלא, ואין הבדל להוראה בין שנאמר כסף מלא בית, או בית מלא כסף: קטנה או גדולה, תאר בלשון מתואר (גראסעס קלײנס), ודרכו לבא בלשון נקבה, כמו שבארנו בכמה מקומות:
V. 18. ויען וגו׳ אל עבדי כלק. Die זקני מואב hatte er den זקני מדין gegenüber als שרים behandelt (V. 8) und sich auch ferner (Verse 13 u. 14) also gegen sie benommen, damit vergab er sich nichts. Im Gegenteil, seine Leutseligkeit durfte ihm das Volk gewinnen, in dessen Mitte er noch aufzutreten hoffte. Die wirklichen שרים von hohem und höchstem Range behandelt er wie עבדים, das zeichnet den ganzen Mann: herablassend gegen Niedere, hochmütig gegen Hohe. אם יתן לי בלק מלא ביתו וגו׳. Auch darin zeichnet sich sein Charakter. So sehr er Ehre sucht, so gilt ihm doch Geld mehr als Ehre. Balak hatte in seiner Sendung in keiner Weise auf eine Belohnung in Geld hingedeutet, hatte nur von ungemeiner Ehre und im übrigen von Bereitwilligkeit für alle seine Wünsche gesprochen. Bileam übersetzt aber sogleich die Ehre in Geld, oder meint, wenn ihm selbst die größte Geldesbelohnung würde, so usw. Es ist ihm somit jedenfalls Geld das Höchste. So stellt auch die Charakterschilderung des Bileam in den Worten der Weisen (Abot 5) dessen Habsucht, נפש רחבה, parallel seinem Hochmut, רוח גבוהה, zur Seite.