Die Torah - Die fünf Bücher Mose
נעברה נא בארצך. אֵין לְךָ לְעוֹרֵר עַל הַיְרֻשָּׁה שֶׁל אֶרֶץ יִשְׂרָאֵל, כְּשֵׁם שֶׁלֹּא פָרַעְתָּ הַחוֹב, עֲשֵׂה לָנוּ עֵזֶר מְעַט לַעֲבֹר דֶּרֶךְ אַרְצְךָ:
ולא נשתה מי באר. מֵי בוֹרוֹת הָיָה צָרִיךְ לוֹמַר, אֶלָּא כָּךְ אָמַר מֹשֶׁה, אַעַ"פִּ שֶׁיֵּשׁ בְּיָדֵנוּ מָן לֶאֱכֹל וּבְאֵר לִשְׁתּוֹת, לֹא נִשְׁתֶּה מִמֶּנּוּ, אֶלָּא נִקְנֶה מִכֶּם אֹכֶל וּמַיִם לַהֲנָאַתְכֶם, מִכָּאן לְאַכְסְנַאי אַעַ"פִּ שֶׁיֵּשׁ בְּיָדוֹ לֶאֱכֹל יִקְנֶה מִן הַחֶנְוָנִי, כְּדֵי לְהַנּוֹת אֶת אֻשְׁפִּיזוֹ (תנחומא):
דרך המלך נלך וגו'. אָנוּ חוֹסְמִים אֶת בְּהֶמְתֵּנוּ וְלֹא יִטּוּ לְכָאן וּלְכָאן לֶאֱכֹל (שם):
Wir möchten doch durch dein Land ziehen, du hast kein Recht gegen den Besitz von Erez Jisrael Einspruch zu erheben, wie du auch die Schuld nicht bezahlt hast; so leiste uns eine kleine Hilfe, uns den Weg durch dein Land ziehen zu lassen. Und werden nicht das Wasser eines Brunnens trinken, das Wasser der Zisternen hätte er sagen müssen; nur, Mosche sagte so, obschon wir bei uns Man zu essen und den Brunnen zum Trinken haben, so werden wir nicht davon trinken, sondern von euch Speise und Wasser kaufen zu eurem Nutzen; von hier geht hervor, daß ein Gast, auch wenn er zu essen hat, vom Wirt kaufe, um seinen Gastgeber verdienen zu lassen (Tanch.). Den Weg des Königs wollen wir gehen, wir verschließen unserem Vieh das Maul, daß es nicht dahin oder dahin abbiege, um zu fressen (Tanch.).
Straße des Königs. Die öffentliche Land- und Heerstraße.
לא נעבר בשדה ובכרם , ואין לך לירא שתשחת הזרע ע"י מדרך רגל האדם והבהמה אשר אתי : ולא נשתה מי באר , שלכם כי המים יקרים לתושבי ארצו הארץ • (רשב"ם) : דרך המלך נלך , במסלת עוברי דרכים המיוחדת לכל העולם ברשיון המלך • (רשב"ם) , ורנ"ס פי' באותו הדרך שילוה המלך שנלך בה כמנהג כל מלך הנותן מעבר לצבא אנשי שאומו לשלוח עמהם מורה דרך למען לא יזיקו אנשי הצבא בעברם ליושבי הארץ • וכן כונת הרא"בע בסוף דבריו : עד אשר נעבר גבלך , חוץ לגבלך ולכך לא תבא עם בי"ת השמוש , כמו נעברה בארצך , וכן מתורגם בל"א :
Handschriften anzeigen (14)
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, Tanach : mit Nikud und Ta'amim, Masora Ktana und Gdola, 15. Jahrhundert, MS. Poc. 347, MS. Poc. 348 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1285, Emmanuel College Library, Cambridge, England Ms. I.I.5-7/1
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, 13. Jahrhundert, British Library (London) Harley 5706
- תורה, הפטרות ומגלות, 1216, British Library (London) Arundel Or 2
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 14. Jahrhundert, Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 1/ Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 2/ Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 3/ Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 4
- תורה, הפטרות וכתובים : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1295, Biblioteca Riccardiana, Florenz Ms. 1
- Torah, 13. Jahrhundert, Ms. B 35 Inf. (Ambrosian Library, Mailand)
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1236-1238, Biblioteca Ambrosiana (Mailand) Ms. B 30 Inf./ Biblioteca Ambrosiana (Mailand) Ms. B 31 Inf./ Biblioteca Ambrosiana (Mailand) Ms. B 32 Inf.
- Torah, Haftarot, Megillot und Ijob, 14. Jahrhundert, Ms. C 73 Sup. (Ambrosian Library, Mailand)
- Torah, Haftarot, Megillot und Ijob, 14. Jahrhundert (?), Nuremberg Central Library, Nürnberg
- תורה, הפטרות ומגלות : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1313, Princeton University Library, Princeton, NJ, USA Ms. M 136
- תנ"ך, 11. bis 12. Jahrhundert, Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. Urb ebr. 2
- כתובים ונביאים, 14. bis 15. Jahrhundert (1400 לערך), Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. ebr. 6
- תורה, מגלות והפטרות, 13. Jahrhundert, Staatsbibliothek Berlin Ms. Ham. 80.1
Handschriften anzeigen (54)
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, Tanach : mit Nikud und Ta'amim, 14. Jahrhundert, MS. Kennicott 1 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה, הפטרות ומגלות, Tora, Haftarot und Megilot, 13. Jahrhundert, MS. Opp. Add. Qu. 47 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה, Torah, 1449, MS. Poc. 395, MS. Poc. 396 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה, Tora, 14. Jahrhundert, MS. Marsh 635 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה (ויקרא-דברים) ומגלות, Tora (Vayikra - Devarim) und Megilot, 14. bis 15. Jahrhundert, MS. Hunt. 235 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה (במדבר-דברים) והפטרות, Tora (Bamidbar - Devarim) und Haftarot, 13. Jahrhundert, MS. Marshall Or. 51 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה, הפטרות, מגלות ואיוב : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, Tora, Haftarot, Megilot und Ijob : mit Nikud und Ta'amim, Masora Ktana und Gdola, 13. oder 14. Jahrhundert, MS. Marshall Or. 1 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה, 13. Jahrhundert, MS. 5 (Corpus Christi College Library, Oxford)
- תורה, הפטרות, מגלות וספרי אמ"ת, 1296, Jesus College Library, Oxford Ms. 95/ Jesus College Library, Oxford Ms. 96
- תנ"ך, 13. Jahrhundert, MS. 73 (Oriel College Library, Oxford)
- Torah, 14. Jahrhundert (?), Merton College Library, Oxford
- תורה ונביאים : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 13. Jahrhundert, MS. Kennicott 10 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תנ"ך, 14. Jahrhundert, Cambridge University Library, Cambridge, England Ms. Mm. 5.27
- תורה, כתובים והפטרות, 1260, St. John's College Library, Cambridge, England Ms. A 1
- תורה, Torah, 15. Jahrhundert, British Library (London) Harley 5772
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, 13. Jahrhundert, British Library (London) Harley 5706
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, 15. Jahrhundert, British Library (London) Harley 7621
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, 13. oder 14. Jahrhundert, British Library (London) Harley 5709
- תורה, הפטרות, מגלות ואיוב, 13. oder 14. Jahrhundert, British Library (London) Harley 1861
- תורה, הפטרות ומגלות, 1216, British Library (London) Arundel Or 2
- תורה, unbekannt, Muniment collection, Westminster Abbey, London Ca MS 1
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, 1299, Bodleian Libraries (Oxford) Ms. Kennicott 3
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 14. Jahrhundert, Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 1/ Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 2/ Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 3/ Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 4
- תורה, הפטרות ומגלות, 1277, St. Paul's Abbey in the Lavant Valley, Sankt Paul im Lavanttal, Austria Ms. 84.1
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 13. oder 14. Jahrhundert, Baden State Library, Karlsruhe, Deutschland Ms. Cod. Reuchlin 1
- תורה וכתובים : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 13. Jahrhundert, State Library of Kassel, Kassel, Deutschland fol. Ms. theol. 3
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1286, Bibliothèque nationale de France Ms. hebr. 1/ Bibliothèque nationale de France Ms. hebr. 2/ Bibliothèque nationale de France Ms. hebr. 3
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1343, Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 1210/ Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 1211
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1295, Biblioteca Medicea Laurenziana, Florenz Ms. Plut.I.30
- תורה, הפטרות וכתובים : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1295, Biblioteca Riccardiana, Florenz Ms. 1
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, unbekannt, Herzog August Bibliothek (Wolfenbüttel) Ms. Cod. Guelf. 3 Helmst.
- תורה, Torah, 15. Jahrhundert, Leiden University Libraries, Leiden, Netherlands Ms. Or. 1298
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1236-1238, Biblioteca Ambrosiana (Mailand) Ms. B 30 Inf./ Biblioteca Ambrosiana (Mailand) Ms. B 31 Inf./ Biblioteca Ambrosiana (Mailand) Ms. B 32 Inf.
- תורה, Torah, 1287, Biblioteca Ambrosiana (Mailand) Ms. G 2 Sup.
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, 12. Jahrhundert, Biblioteca Ambrosiana (Mailand) Ms. E 86
- תורה, הפטרות ומגלות : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1313, Princeton University Library, Princeton, NJ, USA Ms. M 136
- תנ"ך, 11. bis 12. Jahrhundert, Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. Urb ebr. 2
- כתובים ונביאים, 14. bis 15. Jahrhundert (1400 לערך), Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. ebr. 6
- תנ"ך, 1287, Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. ebr. 9
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1294, Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. Urb ebr. 1
- תורה : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 12. oder 13. Jahrhundert, Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. ebr. 448
- תורה ומגלות, 13. Jahrhundert, Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. ebr. 437
- תורה, הפטרות ומגלות : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 14. Jahrhundert, Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. ebr. 439/ Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. ebr. 440
- תורה, הפטרות וכתובים, 14. Jahrhundert, Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. ebr. 447
- תורה, מגלות והפטרות, 13. Jahrhundert, Staatsbibliothek Berlin Ms. Ham. 80.1
- Torah (mit Targum), Megillot, Ijob, Haftarot, 13. Jahrhundert (?), Ms. Bib. Reg. 13 (Royal Library of Turin, Turin)
- Tanach, 13. Jahrhundert (?), Bib. Reg. 109 (Turin, Handschrift verbrannte 1904)
- Tanach, 1310, Ms. bib. Reg. 107 (Royal Library of Turin, Turin)
- תנ"ך, 1494, Zentralbibliothek Zürich Ms. Or. 158
- Sefer Torah (2. von 5 Rollen), 13. Jahrhundert (?), Straßburg
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 13. Jahrhundert, Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 1212
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 11. bis 12. Jahrhundert, Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 1213
- תורה, הפטרות וכתובים, 13. Jahrhundert, Staatsbibliothek Berlin Ms. Or. fol. 1214
- תורה, הפטרות, מגלות ואיוב : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 14. Jahrhundert, Staats- und Universitätsbibliothek Hamburg Carl von Ossietzky (Hamburg) Cod. hebr. 1
Handschriften anzeigen (25)
- תורה, הפטרות ומגלות, Tora, Haftarot und Megilot, 13. Jahrhundert, MS. Opp. Add. Qu. 47 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה, Torah, 1449, MS. Poc. 395, MS. Poc. 396 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה, Tora, 14. Jahrhundert, MS. Marsh 635 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה (ויקרא-דברים) ומגלות, Tora (Vayikra - Devarim) und Megilot, 14. bis 15. Jahrhundert, MS. Hunt. 235 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, Tanach : mit Nikud und Ta'amim, Masora Ktana und Gdola, 13. oder 14. Jahrhundert, MS. Bodl. Or. 802, MS. Bodl. Or. 803, MS. Bodl. Or. 804 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה, 13. Jahrhundert, MS. 5 (Corpus Christi College Library, Oxford)
- תורה, הפטרות, מגלות וספרי אמ"ת, 1296, Jesus College Library, Oxford Ms. 95/ Jesus College Library, Oxford Ms. 96
- תנ"ך, 13. Jahrhundert, MS. 73 (Oriel College Library, Oxford)
- תנ"ך : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1306, MS. Kennicott 2 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה ונביאים : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 13. Jahrhundert, MS. Kennicott 10 (Bodleian Libraries (Oxford))
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, 15. Jahrhundert, British Library (London) Harley 7621
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, 13. oder 14. Jahrhundert, British Library (London) Harley 5709
- תורה, הפטרות, מגלות ואיוב, 13. oder 14. Jahrhundert, British Library (London) Harley 1861
- תורה, הפטרות ומגלות, 1216, British Library (London) Arundel Or 2
- תורה, הפטרות וכתובים : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 1295, Biblioteca Riccardiana, Florenz Ms. 1
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, unbekannt, Herzog August Bibliothek (Wolfenbüttel) Ms. Cod. Guelf. 3 Helmst.
- Torah, 13. Jahrhundert, Ms. B 35 Inf. (Ambrosian Library, Mailand)
- Torah, 14. Jahrhundert, Ms. C 105 Sup. (Ambrosian Library, Mailand)
- תורה, הפטרות ומגלות, Torah, Haftarot und Megillot, 12. Jahrhundert, Biblioteca Ambrosiana (Mailand) Ms. E 86
- כתובים ונביאים, 14. bis 15. Jahrhundert (1400 לערך), Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. ebr. 6
- תנ"ך, 1287, Biblioteca Apostolica Vaticana Ms. ebr. 9
- תורה, מגלות והפטרות, 13. Jahrhundert, Staatsbibliothek Berlin Ms. Ham. 80.1
- Tanach, 13. Jahrhundert (?), Bib. Reg. 109 (Turin, Handschrift verbrannte 1904)
- Tanach, 1310, Ms. bib. Reg. 107 (Royal Library of Turin, Turin)
- תורה, הפטרות, מגלות ואיוב : עם ניקוד וטעמים, מסורה קטנה וגדולה, 14. Jahrhundert, Staats- und Universitätsbibliothek Hamburg Carl von Ossietzky (Hamburg) Cod. hebr. 1

V. 17. ולא נשתה מי באר: Wir wollen kein Privateigentum antasten. דרך המלך: eine vom "Könige", d.h. von der Gesamtheit angelegte, der Öffentlichkeit angehörende Straße, die kein Privateigentum, vielleicht nicht einmal Eigentum einer Kommune ist, kein Kommunalweg.